“Tijd om te vertrekken, want ik wil niet in het donker over de snelweg rijden.” Klinkt dat herkenbaar? Misschien hoorde je het vroeger bij je ouders of heb je het zelf al eens gezegd. Vaak is het niet meer dan een gewoonte. Maar soms zit er een diepere reden achter: in het donker voelen veel mensen zich minder veilig. Je ziet verkeersborden pas als ze vlakbij zijn, rijstrookmarkeringen verdwijnen in het niets, de koplampen van tegenliggers verblinden je … en plots rijd je meer op gevoel dan op zicht. Heb jij soms het gevoel dat je ‘blindelings over de weg vliegt’ als je in het donker moet autorijden? Dan is dit artikel voor jou. 


Veel mensen merken ‘s nachts, vooral tijdens het autorijden, dat hun zicht beperkt is en noemen dat ‘nachtblindheid’. Maar achter hun ongemak gaat vaak een andere oorzaak schuil. Echte nachtblindheid is namelijk zeldzaam. Beperkt zicht in het donker is daarentegen heel normaal. In dit artikel brengen we licht in de duisternis – en als extra lichtpuntje krijg je tips om een geschikte bril te kiezen.


Nachtblindheid: wat betekent dat nu eigenlijk?

Nachtblindheid is een ernstig beperkt gezichtsvermogen in het donker of bij weinig licht. Dit probleem wordt veroorzaakt door de staafjes in het netvlies, die bijzonder gevoelig zijn voor licht. Als die zintuigcellen beschadigd zijn of niet naar behoren werken, kan het oog zich nauwelijks aanpassen aan slechte lichtomstandigheden. Het gevolg: je kunt je moeilijk oriënteren, je hebt moeite met contrasten waarnemen en de nacht lijkt nog donkerder. 


Nachtblindheid: oorzaken, symptomen en kenmerken

De belangrijkste oorzaken en bijverschijnselen kunnen we samenvatten in een paar kernpunten:

• schade aan de lichtgevoelige staafjes in het netvlies; 

• erfelijke netvliesaandoeningen; 

• ontstekingen of degeneratieve veranderingen in het netvlies; 

• vitamine A-tekort; 

• sterk vertraagde of geen aanpassing aan duisternis; 

• verhoogde gevoeligheid voor verblinding; 

• beperkte contrastwaarneming en wazig zicht in het donker.



Nachtblindheid vs. slecht zicht in de schemering

Veel mensen die zichzelf ‘nachtblind’ noemen, zijn dat eigenlijk niet. Wat ze meestal bedoelen, is een verminderd mesopisch of schemerzicht dat kan verergeren door leeftijdsgerelateerde tekorten, visuele afwijkingen zoals bijziendheid of verziendheid, of vertroebelde ooglenzen. Hoe ze het meestal ervaren: overdag is alles normaal, maar ‘s nachts ziet alles er plots wazig uit. Ook zogenoemde nachtbijziendheid kan ertoe leiden dat voorwerpen in de verte er wazig uitzien.

 

Echte nachtblindheid betekent daarentegen dat het oog nauwelijks iets waarneemt in het donker, zelfs na een lange aanpassingstijd. Vermoed je dat je nachtblindheid of een variant ervan hebt en wil je meer weten? Dan raden we een gratis oogmeting aan. Daarbij controleren we hoe goed je ogen reageren op contrasten, fel licht en wisselende lichtomstandigheden. Ook gaan we na of je brillenglazen optimaal aangepast zijn voor jouw ogen.



Symptomen en dagelijkse beperkingen

Beperkt nachtzicht kan zich op verschillende manieren uiten: geen scherpe contouren zien, makkelijker verblind worden door koplampen, obstakels pas laat opmerken, het gevoel hebben ‘omgeven te zijn door de duisternis’ … Die beperkingen zijn vooral merkbaar tijdens het autorijden: lichtbronnen zien er feller uit en afstanden zijn moeilijker in te schatten. Maar denk eraan: niet elk symptoom wijst op een ziekte. In veel gevallen is het gewoon te wijten aan een eenvoudige visuele afwijking die je met de juiste brillenglazen grotendeels kunt corrigeren. 



Test: ben ik nachtblind?

Voor een betrouwbare nachtblindheidstest moet je in principe naar de oogarts. Die onderzoekt hoe goed je zwak verlichte symbolen in een donkere omgeving herkent: eerst zonder fel licht, dan met, en daarna met een geleidelijk zwakker contrast. Online tests geven geen betrouwbaar resultaat. 

Correctiemogelijkheden

Echte nachtblindheid kun je niet altijd volledig compenseren, maar veel beperkingen in het donker zijn wel corrigeerbaar. Denk bijvoorbeeld aan:

  • optimaal aangepaste brillenglazen;
  • correctie van verborgen oogafwijkingen;
  • moderne brillenglazen die ontworpen zijn om verblinding tegen te gaan;
  • aanpassingen in je voedingsgewoonten als het probleem aan een vitamine A-tekort te wijten is (dit bespreek je het best met je arts). 


Tips voor nachtblindheid tijdens het autorijden

Veiligheid staat voorop. Als je ‘s nachts aanzienlijk slechter ziet of je je onzeker voelt achter het stuur, rijd je het best zo weinig mogelijk in het donker en moet je je gezichtsvermogen laten controleren.

• Plan autoritten indien mogelijk overdag. 

• Houd de autoruiten en je brillenglazen schoon. 

• Kijk niet recht naar felle lichtbronnen. 

• Gebruik de lijnen aan de rand van de rijbaan als oriëntatiehulpmiddel. 

• Laat je gezichtsscherpte regelmatig controleren, want een kleine correctie maakt vaak al een groot verschil. 

Meer hierover vind je in ons adviesartikel over ‘s nachts autorijden.

Kort gezegd: een helder zicht begint bij een oogmeting

Of het nu om nachtblindheid, mesopisch zicht of nachtbijziendheid gaat, gezichtsbeperkingen in het donker zijn vaak makkelijk te verklaren en kunnen in veel gevallen eenvoudig worden verbeterd. Maar als je niet zeker bent of als je vermoedt dat je klachten kunnen wijzen op een onderliggende oogaandoening, is het verstandig om een afspraak te maken bij de oogarts. Je kunt ook je licht opsteken bij eyes + more: onze gratis oogmeting geeft je een eerste overzicht van je gezichtsscherpte, en met ons persoonlijke advies helpen we je aan brillenglazen waarmee je meer ziet in het donker.